تبلیغات
بصیرت313 - ضرورت طرح مباحث مهدویت 2 (سلسله مباحث مقدماتی مهدویت)
مقام معظم رهبری: انتظار یعنی قانع نشدن، قبول نكردنِ به وضع موجود زندگی انسان و تلاش برای رسیدن به وضع مطلوب، كه مسلم است كه این وضع مطلوب با دست قدرتمند ولی خدا حضرت حجت بن الحسن (عجل ا... تعالی فرجه الشریف و ارواحنا له الفداه) تحقق پیدا خواهد كرد. باید خود را به عنوان یك سرباز، به عنوان یك انسانی كه حاضر است برای آنچنان شرایطی مجاهدت بكند آماده كنیم. انتظار فرج معنایش این نیست كه انسان بنشیند، دست به هیچ كاری نزند، هیچ اصلاحی را وجهه همت خود نكند؛ صرفاً دل خوش كند به اینكه ما منتظر امام زمان (علیه السلام) هستیم!! اینكه انتظار نیست. انتظار، انتظار چیست؟ انتظارِ دست ماهر قدرتمند الهی ملكوتی است كه باید بیاید به وسیله خودِ همین انسانها، با كمك همین انسانها، سیطره ظلم را از بین ببرد و حق را غالب كند و عدل را در زندگی مردم حاكم كند و پرچم توحید را بلند كند و انسانها را بنده واقعی خدا بكند. ««آماده باید بود برای این كار»»

براستی آیا با خود اندیشیده ایم كه جای امام زمان (ارواحنا له الفداه) در زندگی ما، اهداف ما، سندهای چشم انداز، آموزش و پرورش، صدا و سیما، نهادهای دیگر و مهم تر از اینها در دل ما؛ كجاست و این امام مهربان چه جایگاهی در این موارد ذكر شده دارد؟! چرا امام زمان (علیه السلام) اینقدر غریب است؟؟ چرا؟ در قسمت نظرات، اندیشه خود را بنویسید

بازدید : مرتبه
تاریخ : دوشنبه 19 اردیبهشت 1390

ضرورت طرح مباحث مهدویت 2

مفهوم و جایگاه امامت

پس از رحلت پیامبر گرامی اسلام(صلی الله علیه و آله وسلم) مهمترین بحثی كه در جامعه نوپای اسلامی مطرح شد موضوع خلافت و جانشینی رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) بود. گروهی بر اساس آراء بعضی بزرگان صحابه پیامبر(صلی الله علیه و آله وسلم)، خلافت ابوبكر را پذیرفتند و گروه دیگر معتقد شدند كه جانشین پیامبر بنابر تعیین آن حضرت، امام علی(علیه السلام) است. در زمان‌های بعد دسته اول به عامّه (اهل سنّت و جماعت) و گروه دوم به خاصّه (تشیع) معروف گردیدند...


نیاز به امام

پس از روشن شدن دیدگاهها، بجاست به این سؤال پاسخ دهیم كه با وجود قرآن و سنّت پیامبر(صلی الله علیه و آله وسلم) چه نیازی به امام و رهبر دینی ـ آنگونه كه شیعه معتقد است ـ وجود دارد؟

برای ضرورت وجود امام، دلیل‌های فراوانی بیان شده است ولی ما تنها به یك بیان ساده، اكتفا می‌كنیم:

همان دلیلی كه نیاز به پیامبر را بیان می‌كند، بیانگر نیاز مردم به «امام» نیز است. زیرا از سویی، اسلام آخرین دین و حضرت محمّد(صلی الله علیه و آله وسلم) آخرین پیامبر خداست، بنابراین، اسلام باید پاسخگوی تمام نیازهای بشر تا قیامت باشد. از سوی دیگر، قرآن كریم، اصول و كلیات احكام و معارف الهی را بیان كرده است و تبیین و توضیح آن به پیامبر(صلی الله علیه و آله وسلم) واگذار شده است.4 ولی روشن است كه پیامبر(صلی الله علیه و آله وسلم) به عنوان رهبر مسلمین، مطابق نیازها و ظرفیت جامعه اسلامی زمان خود به بیان آیات الهی پرداخته است و لازم است برای او جانشینان لایقی باشد كه همچون او متصل به دریای بیكران علم خدا باشند تا آنچه را پیامبر(صلی الله علیه و آله وسلم)، تبیین نفرموده است، بیان كنند و نیازهای جامعه مسلمین را در هر زمان، پاسخ گویند.

در روایتی كه شیعه و سنّی از پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله وسلم) نقل كرده‌اند آمده است:

«اِنّی تارِكٌ فیكُمُ الثَّقَلَینِ كِتابَ اللّهِ وَ عِتْرَتی؛ ما اِنْ تَمَسَّكْتُمْ بِهِما لَنْ تَضِلّوُا بَعْدی اَبَداً...5

به راستی كه من دو چیز گرانبها در میان شما باقی می‌گذارم: قرآن و اهل‌بیتم، تا وقتی به این دو چنگ بزنید هرگز پس از من گمراه نخواهید شد.»

طبق این حدیث، هیچ زمانی خالی از حضور عترت پیامبر در كنار قرآن نخواهد بود.

همچنین امامان(علیهم السلام)، نگهبان میراث به جا مانده از پیامبر(صلی الله علیه و آله وسلم) و نیز مبین و مفسّر حقیقی قرآن كریم هستند تا دین خدا دستخوش تحریفِ غرض ورزان و دشمنان قرار نگیرد و این سرچشمه زلال تا قیامت، پاك و پاكیزه باقی ماند.

بعلاوه «امام» به عنوان انسان كامل، الگوی جامعی در همه ابعادِ انسانی است و بشر نیاز جدّی به چنین نمونه‌ای دارد كه با دستگیری و هدایت او، آنگونه كه در خور كمال انسانی اوست تربیت گردد و در پرتو راهنمایی‌های این مربی آسمانی از انحراف‌ها و دام‌های نفس سركش خود و شیطان‌های بیرونی محفوظ بماند.

از مطالب بالا روشن شد كه نیاز مردم به امام یك نیاز حیاتی است و برخی از وظایف امام به شرح زیر است:

ـ رهبری و اداره امور جامعه (تشكیل حكومت)

ـ حفظ دین و آئین پیامبر از تحریف و بیان صحیح قرآن؛

ـ تزكیه نفوس و هدایت معنوی مردم؛6

-------------------------------------

 

4. قرآن كریم خطاب به پیامبر اسلام9 فرموده است: «ما ذِكر ]قرآن[ را بر تو فرستادیم تا آنچه را بر مردم نازل شده است براى ایشان بیان كنى»؛ سوره نحل، آیه 44.

5. بحارالانوار، ج 2، ص 100.

6. گفتنى است كه «تشكیل حكومت» توسط امام معصوم وابسته به زمینه‌ها و شرایط آن است ولى سایر وظایف، حتى در زمان غیبت، انجام مى گیرد اگرچه در زمان ظهور امام و حضور آشكارش در میان مردم، ملموس و عینى است. نكته دیگر اینكه آنچه در این بخش گفته شد نیاز مردم به امام در حیات معنوى آنهاست و اما نیازِ مجموعه عالم به «وجود امام» در بحث «فوائد امام غایب» خواهد آمد.

 


 

ویژگی های امام

جانشین پیامبر(صلی الله علیه و آله وسلم) كه ضامن تداوم حیات دین و نیز پاسخگوی نیازهای بشر است شخصیت ممتازی است كه به تناسب جایگاه والای پیشوایی و رهبری، ویژگیهایی دارد كه مهمترین آنها عبارتند از:

تقوا و پرهیزگاری و برخورداری از ملكه عصمت به گونه‌ای كه كوچكترین گناهی از او سر نمی‌زند.

علم و دانش كه از علم پیامبر(صلی الله علیه و آله وسلم) سرچشمه گرفته است و متصل به علم الهی است. بنابراین پاسخگوی همه در تمام زمینه‌های مادی و معنوی، دینی و دنیوی است.

آراستگی به فضائل و سجایای اخلاقی در بالاترین درجات؛

توان اداره جامعه بشری و مدیریت صحیح آن بر اساس آموزه‌های دینی؛

با توجه به صفات یاد شده برای امام، بدیهی است كه انتخاب چنین فردی از توان و دانش مردم بیرون است و تنها خداوند است كه به سبب علم بی نهایت خود می‌تواند پیشوایان و جانشینان پیامبر(صلی الله علیه و آله وسلم) را برگزیند. بنابراین از مهمترین ویژگی‌های امام، منصوب بودن او از سوی خداست.

با توجه به اهمیت این ویژگی ها، به اختصار درباره هر یك توضیح می‌دهیم:

 


 

علم امام

امام كه سمت پیشوایی و رهبری مردم را به عهده دارد؛ لازم است دین را در تمامی زوایای خود بشناسد و به قوانین آن آگاهی كامل داشته باشد و نیز با دانستن تفسیر آیات قرآن و احاطه كامل به سنّت پیامبر(صلی الله علیه و آله وسلم) به تبیین معارف دین پرداخته و به همه سؤالات مردم در موضوعات مختلف پاسخ دهد و آنها را به بهترین شیوه راهنمایی كند. بدیهی است كه چنین مرجع علمی می‌تواند مورد اعتماد و تكیه گاه توده‌ها قرار گیرد و چنین پشتوانه علمی تنها به واسطه اتّصال به علم الهی می‌تواند وجود داشته باشد به همین دلیل است كه شیعه معتقد است علم امامان و جانشینان واقعی پیامبر(صلی الله علیه و آله وسلم) برگرفته از علم بیكران خدایی است.

امام علی(علیه السلام) درباره علامت‌های امام بر حق می‌فرماید:

«امام آگاه ترین فرد است به حلال و حرام خدا و احكام گوناگون و اوامر و نواهی او و هر آنچه مردم نیازمند هستند.»7

---------------------------------------------------------

7. میزان الحكمة، ج 1، ح 861.

 


 

عصمت امام

یكی از صفات مهم امام و شرایط اساسی امامت، «عصمت» است و آن ملكه‌ای است كه از علم به حقایق و اراده‌ای قوی به وجود می‌آید و امام به سبب برخورداری از این دو، از ارتكاب هر گناه و خطایی خودداری می‌كند. امام هم در شناخت و تبیین معارف دینی و هم در عمل به آنها و هم در تشخیص مصالح و مفاسد جامعه اسلامی، معصوم از لغزش می‌باشد.

برای عصمت امام، دلائل عقلی و نقلی (از قرآن و روایات)، وجود دارد. مهمترین دلیل‌های عقلی عبارتند از:

الف. حفظ دین و راه و رسم دینداری، در گرو عصمت امام است. چون امام مسئولیت حفظ دین از تحریف و هدایت دینی مردم را به عهده دارد و نه تنها سخن او كه رفتار او و تأیید و عدم تأییدش نسبت به عمل دیگران، در رفتار جامعه تأثیر می‌گذارد. پس باید در فهم دین و عمل به آن از هر لغزشی محفوظ باشد تا پیروان خود را به گونه صحیح، هدایت كند.

ب. یكی از دلائل نیاز جامعه به امام این است كه مردم در شناخت دین و اجرای آن، مصون از خطا نیستند. حال اگر پیشوای مردم نیز چنین باشد، چگونه می‌تواند مورد اعتماد كامل آنها قرار گیرد؟! به بیان دیگر اگر امام معصوم نباشد، مردم در پیروی از او و انجام همه دستوراتش، دچار تردید خواهند شد8.

آیاتی از قرآن نیز بر لزوم عصمت امام دلالت دارد كه یكی از آنها آیه 124 سوره بقره است. در این آیه شریفه آمده است كه پس از مقام نبوت، خداوند مقام والای امامت را نیز به حضرت ابراهیم(علیه السلام) عطا فرمود. آنگاه حضرت ابراهیم از خداوند درخواست كرد كه مقام امامت را در نسل او نیز قرار دهد.

خداوند فرمود:

«عهد من (امامت) به ستمكاران و ظالمان نمی‌رسد». یعنی منصب امامت مخصوص آن دسته از ذرّیه ابراهیم(علیه السلام) است كه ظالم نباشند.

حال با توجه به اینكه قرآن كریم، شرك به خدا را ظلم بزرگ دانسته و نیز هر گونه تجاوز از دستورات الهی (= گناه) را ظلم به نفس شمرده است، هر كس در برهه‌ای از زندگی خود، مرتكب گناهی شده، مصداق ظالم بوده و شایسته مقام امامت نخواهد بود.

به بیان دیگر، بدون شك حضرت ابراهیم(علیه السلام) «امامت» را برای آن دسته از ذریّه خود كه در تمام عمر گناه كار بوده و یا در آغاز نیكوكار بوده و سپس بدكار شده اند، درخواست نكرده است. بنابراین دو دسته باقی می‌ماند:

1. آنان كه در آغاز، گناه كار بوده و سپس توبه كرده و نیكوكار شده‌اند.

2. آنها كه هیچ‌گاه مرتكب گناهی نشده‌اند.

خداوند در كلام خود، دسته اول را استثنا كرده است. نتیجه اینكه مقام «امامت» تنها به دسته دوم اختصاص دارد.

---------------------------------------------------

8. به علاوه اگر امام مصون از خطا نباشد باید به دنبال امام دیگرى بود تا نیاز مردم را پاسخ دهد و اگر او نیز محفوظ از خطا نباشد امام دیگرى لازم است و این رشته همچنان تا بى نهایت ادامه خواهد یافت و چنین امرى از نظر فلسفى باطل است.

 


 

مدیریت اجتماعی امام

از آن جا كه انسان، موجودی اجتماعی است و اجتماع بر روح و روان و رفتار او تأثیر فراوانی دارد لازم است برای تربیت صحیح و رشد او به سوی قرب الهی، زمینه‌های اجتماعی مناسب پدید آید و این در سایه تشكیل یك حكومت الهی، ممكن خواهد بود. بنابراین امام و پیشوای مردم باید توان اداره امور جامعه را دارا بوده و با استفاده از تعالیم قرآن و سنّت نبوی(صلی الله علیه و آله وسلم) و بهره گیری از عناصر كار آمد، حكومتی اسلامی را پی ریزی كند.

 


 


آراستگی امام به كمالات اخلاقی

امام كه پیشوا و راهبر جامعه است باید از همه بدی‌ها و رذائل اخلاقی دور بوده و در مقابل، همه كمالات اخلاقی را در عالی ترین حدّ آن دارا باشد زیرا او به عنوان انسان كامل بهترین الگو برای پیروان خود به شمار می‌رود.

امام رضا(علیه السلام) فرمود: «برای امام(علیه السلام) نشانه هایی است: او داناترین،... پرهیزگارترین، بردبارترین، شجاع ترین، سخاوتمندترین و عابدترینِ مردم است» ( 9)

بعلاوه او در مقام جانشینی پیامبر(صلی الله علیه و آله وسلم)، در پی تعلیم و تربیت انسان هاست. بنابراین خود باید پیش از همگان و بیشتر از مردمان، به اخلاق الهی آراسته باشد.

امام علی(علیه السلام) می‌فرماید:

كسی كه ]به امر خدا[ خود را امام مردم قرار داده است بر اوست كه پیش از تعلیم دیگران به تعلیم خود همّت گمارد و باید دیگران را به وسیله رفتار خود تربیت كند پیش از آنكه با گفتار تربیت كند.( 10 )

----------------------------------------------------------------------------

9. معانى الاخبار، ج 4، ص 102.

10. میزان الحكمة، باب 147، ح 850.

 


 

انتصابی بودن امام

نصب امام از سوی خدا

از دیدگاه شیعه، امام و جانشین پیامبر تنها به دستور خدا و انتخاب او انجام می‌گیرد و پیامبر، امام پس از خود را معرفی می‌كند. بنابراین هیچ فرد یا گروهی حق دخالت در این امر را ندارند.

ضرورت نصب امام از سوی خداوند دلیل هایی دارد از جمله:

الف. به فرموده قرآن، حاكم مطلق بر همه چیز خداوند است و همه باید تنها از او اطاعت كنند. بدیهی است این حاكمیت می‌تواند از سوی خداوند به هر كسی ـ مطابق شایستگی و مصلحت ـ داده شود. بنابراین، همان گونه كه پیامبر به وسیله خدا انتخاب می‌گردد، امام نیز به تعیین الهی، بر مردم ولایت می‌یابد.

ب. پیش از این برای امام، ویژگیهایی را از قبیل عصمت و علم و... بیان كردیم. روشن است كه یافتن و شناختن كسی كه دارای این صفات ـ آن هم در عالی ترین درجه ـ باشد تنها به وسیله خداوند كه دانای به آشكار و نهان انسانهاست، امكان پذیر است. همان گونه كه خداوند در قرآن كریم به ابراهیم می‌فرماید: من تو را به مقام امامتِ مردم قرار دادم.( 11 )

------------------------------------

11. سوره بقره، آیه 124.

 


 

 

بیانی جامع و زیبا از زبان عصمت

در پایان این گفتار مناسب است كه بخشی از بیانِ زیبای پیشوای هشتم، حضرت رضا(علیه السلام) را كه درباره مقام امام و ویژگی‌های اوست بیاوریم:

«آنها ]كه در امر امامت اختلاف كردند و گمان كردند كه امامت امری انتخابی است نادانی كردند... مگر مردم، مقام و منزلت امامت در میان امت را می‌دانند تا روا باشد كه به اختیار و انتخاب ایشان واگذار شود؟!

همانا امامت، قدرش والاتر و شأنش بزرگ‌تر و منزلتش عالی‌تر و مكانش رفیع‌تر و عمقش ژرف‌تر از آنست كه مردم با عقل خود به آن برسند یا با آرای خود آن را دریابند...

همانا امامت، مقامی است كه خدای عزوجل، بعد از رتبه نبوّت و خُلّت (مقام خلیل اللّهی) در مرتبه سوم به ابراهیم(علیه السلام) اختصاص داد... امامت، خلافت خدا و خلافت رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) و مقام امیرالمؤمنین(علیه السلام) و میراث حسن و حسین(علیهما السلام) است. به راستی كه امامت، زمام دین و مایه نظام مسلمین و صلاح دنیا و عزّت مؤمنان است... كامل شدن نماز، روزه، حج و جهاد و... نیز حفظ مرزها به سبب امام و پذیرفتن ولایت است.

امام، حلال خدا را حلال و حرام او را حرام می‌كند و مطابق حكم واقعی پروردگار، حكم می‌كند و حدود الهی را به پا می‌دارد و از دین خدا حمایت كرده و با حكمت و موعظه نیكو و دلیل رسا به راه پروردگار دعوت می‌كند.

امام مانند خورشید طلوع كننده است كه نورش عالم را فرا می‌گیرد و خودش در افق است به گونه‌ای كه دست‌ها و دیدگان به او نرسد. امام، ماه تابان، چراغ فروزان، نور درخشان و ستاره راهنما در شدت تاریكی‌ها و در راههای شهرها و كویرها و در گرداب دریاها و نجات دهنده از انواع فتنه‌ها و نادانی ها است...

امام انیس همراه و پدر مهربان و برادر تنی و مادر نیكوكار به فرزند كوچك و پناهگاه بندگان در مصیبت‌های بزرگ است. امام كسی است كه از گناهان پاك و از عیب‌ها بر كنار است. او به دانش مخصوص و به خویشتن داری و حلم نشانه دار است... امام، یگانه روزگار خویش است و كسی به (ساحت) او نزدیك نمی‌شود و هیچ دانشمندی با او برابر نمی‌گردد. نه كسی جای او را می‌گیرد و نه برای او مثل و مانندی یافت می‌شود... پس كیست كه بتواند امام را بشناسد و یا انتخاب امام برای او ممكن باشد؟! هیهات هیهات! ( 12 ) در اینجا خردها گم گشته و عقل‌ها سرگردان و حیران گردیده است. در اینجا‌[ دیده‌ها بینور، بزرگان كوچك؛ حكیمان متحیّر... و سخن دانان درمانده‌اند از اینكه بتوانند یكی از شوؤن یا فضیلت‌های امام را توصیف كنند و آنان همگی به عجز و ناتوانی اعتراف می‌كنند!!...» ( 13 )

-------------------------------------------------------------

12. این كلمه در عربی به معنی دور شمردن و بعید دانستن یك كار استفاده می‌شود.

13. كافى، ج 1، باب 15، ح 1، ص 255.

 ضرورت طرح مباحث مهدویت 1

منبع:كتاب نگین آفرینش
سایت آموزش مجازی معارف مهدویت




طبقه بندی: مهدویت،  اهل بیت (علیهم السلام)،  اجتماعی، 
برچسب ها: ضرورت طرح مباحث مهدویت، ضرورت طرح مباحث مهدویت 1، ضرورت طرح مباحث مهدویت 2، امام زمان، حضرت مهدی، مركز تخصصی مهدویت، آموزش مجازی معارف مهدوی، معارف مهدوی، بصیرت، بصیرت313، علم امام، عصمت امام، معرفت به امام، نیاز به امام، ویژگی های امام، مدیریت اجتماعی امام، آراستگی امام به كمالات اخلاقی، انتصابی بودن امام، نصب امام از سوی خدا، بیانی جامع و زیبا از زبان عصمت، مهدویت، امام مهدی، موعود، موعودعصر،
دنبالک ها: ضرورت طرح مباحث مهدویت 1،
ارسال توسط محمدمهدی
آخرین مطالب
آرشیو مطالب
نظر سنجی
با تأملی در خود درمی یابیم هنوز نسبت به حقوقی که امام زمان (علیه السلام) بر ما دارد، همچنان غافل هستیم. شما این علتها را در چه چیزهایی میدانید؟







صفحات جانبی
دوستان ما
امکانات جانبی
لینک باکس مذهبی قافله
لینک باکس مذهبی بکا

شارژ ایرانسل

قالب وبلاگ

اخبار سینما

خرید پستی

خرید اینترنتی